Reactieve honden begrijpen geeft nieuw inzicht

Stress is de oorzaak van reactiviteit

Stress is de oorzaak van reactiviteit

Wat is reactief gedrag eigenlijk?

Wanneer ik zeg: ‘Een reactieve hond is een hond die al blaffend en grommend of zelfs vechtend over straat gaat,’ weet je vast meteen wat ik bedoel. Reactieve honden reageren direct en vaak heftig op de prikkels in hun omgeving.

Waarom reageert een hond op deze manier

Vaak wordt er over een hond die dit gedrag vertoont gezegd dat hij dominant is of wil laten weten dat deze straat, dit bos of dit park van hem is. Maar honden die dit gedrag vertonen zijn helemaal niet zo zeker van zichzelf; hun gedrag is eerder een uiting van stress.

Afhankelijk van de mate waarin de hond de andere hond of mens als bedreiging ervaart en afhankelijk van zijn ervaringen in het verleden zal reactief gedrag in meerdere of mindere mate getoond worden. De hond heeft angst ontwikkeld voor (sommige) honden of mensen en wanneer ze zijn kant op komen of zelfs contact maken, levert hem dat stress op. Wanneer een hond in zijn dagelijks leven veel dingen meemaakt die stressvol voor hem zijn, kun je je voorstellen dat zijn gedrag steeds reactiever wordt.

Ieder dier voelt zich onzeker of angstig als hij pijn heeft. Wanneer je hond plotseling reactief gedrag gaat vertonen, is het als eerste zaak hem door een arts te laten onderzoeken.

Het verschil tussen communicatie en reactief gedrag

Wij mensen hebben de neiging te denken dat honden het altijd leuk vinden om met andere honden contact te hebben,  maar er zijn honden die onverdraagzaamheid tonen naar andere honden of een grote persoonlijke ruimte nodig hebben.

Ik heb hier veel over kunnen leren van Kuviak, een Alaskan Malamute met wie ik tien jaar lang mijn leven deelde. Hij was een oertype hond. Dit soort honden staat nog dicht bij de natuur en zijn zeer conflictvermijdend. Wanneer andere honden te direct naderen, zal een hond van het oertype eerder reageren met een grom dan een gemiddelde gezelschapshond.

Zolang de hond niet gestrest raakt door de situatie is dit gedrag gewoon een vorm van communicatie. Er is dus wel degelijk verschil in honden die reageren vanuit stress en honden die gewoon communiceren, waarbij blaffen en/of grommen afstand vergrotende signalen zijn. Hierbij speelt wel wat stress, maar is het nog te handelen voor de hond. Hij is zich nog bewust van wat hij doet.

Niet alle honden voelen zich comfortabel bij interactie met onbekende honden of mensen. En dat is heel normaal!

Bewuste Communicatie

Wanneer spreken we over reactiviteit

Meestal gaat het om een heftige reactie op andere honden of mensen. We spreken over reactiviteit, wanneer de hond bij het zien of de benadering van een andere hond of mens DIRECT in dit gedrag schiet. Hij is hier dan meestal niet meer zo makkelijk uit te halen. De hond heeft veel stress en het overlevingsmechanisme schiet in de fight, freeze or flight (vechten, bevriezen of vluchten) modus. Dit is een reactieve reactie.

Hoe kun je jouw hond het best helpen

Wanneer honden dit gedrag nadrukkelijk vertonen, wordt er vaak een training gestart. Alleen met training ontwikkelt een hond nog geen sociaalvaardig gedrag. Met traditionele trainingsmethoden kunnen de problemen van reactief gedrag dus niet werkelijk worden opgelost. Het gaat hier om het scheppen van een veilig gevoel. Het gaat erom de onderliggende emoties als angst of onzekerheid te onderkennen. Hier aan werken zal de hond echt helpen.

Je zult jouw hond dus zo moeten begeleiden dat hij zich veilig voelt. Dit kan door in eerste instantie juist een grote afstand te houden van andere honden of mensen. Ook dien je te moeilijke situaties voorlopig te vermijden. De hond moet eerst gaan ervaren dat de situatie of omgeving veilig is en van daaruit kun je zijn vertrouwen pas op gaan bouwen door stap voor stap de afstand te verkleinen en moeilijkere situaties op te zoeken. Hierbij dien je altijd rekening te houden met wat de hond aankan.

Reageert jouw hond bijvoorbeeld vooral sterk op andere honden, ga dan niet met hem in een druk losloopgebied wandelen. Je zult hem moeten begeleiden zodat hij zelf ontspannen kan blijven bij het zien van een hond op voldoende afstand, alleen dan kan hij leren. Pas wanneer je merkt dat je hond in makkelijkere situaties weer ontspannen reageert, kun je een volgende stap nemen in het proces van leren omgaan met andere honden. Voor de veiligheid moet dit onder gecontroleerde omstandigheden gebeuren. Bijvoorbeeld tijdens een sociale wandeling of individuele begeleiding.

Werken aan de onderliggende emotie zal het gedrag echt veranderen

Wanneer je beseft wat reactiviteit is en hoe het ontstaat, kun je eraan gaan werken. Als je dit stapje voor stapje opbouwt, krijgt je hond steeds meer zelfvertrouwen. Hij wordt stabieler en je zult merken dat hij, wanneer hij stabiel is, best makkelijker een stootje kan hebben, mocht zich een situatie voordoen die voorheen bedreigend voor hem was.

Bij reactiviteit is het dus veel efficiënter om te werken aan de emotie en de algemene ontwikkeling van de hond, dan om te gaan trainen op gewenst gedrag, waarbij je de hond alleen een trucje zoals volgen of aankijken leert. Hij heeft hierin niet zelf een keus gemaakt. De kans dat de onderliggende emotie daarbij niet verandert is groot. Dit is het geval met honden waarvan men zegt, als ze opeens toch gaan vechten: ‘Het ging al zo lang goed’. Onder de oppervlakte is er dan veel stress opgebouwd, wat er ogenschijnlijk als uit het niets uitkomt.

Heb jij een reactieve hond? Hoe ga je hiermee om? Deel je verhaal in het reactieveld hieronder. Door ervaringen te delen wordt dit artikel steeds waardevoller.

Meer begrijpen over je hond? Op 1 april geef ik “Het Ideale Hondenbaas Seminar”, klik hier om je aan te melden.

PS. DEEL dit artikel s.v.p. met jouw netwerk, door op de Tweet, Like, Share of Linkedin knoppen hieronder te klikken, zodat ook de mensen in jouw netwerk ervan kunnen profiteren.

  • Henny Caluyn

    Mijn whippetje valt uit naar camions zelfs zo erg dat hij er razend zou achtervliegen
    De dierenarts heeft me een kuur van 30 d voorgeschreven voor de angst te onderdrukken. Ik heb hem het woord DICHT aangeleerd en dan komt hij tegen mij aanleunen
    Als ik nu een camion zie aankomen zegik dicht en hij komt tegen mij staan. Ik streel hem de ganse tijd en spreek hem kalmerend toe. Ik zie nu na 2 weken dat hij de camions begint na te kijken en dat hij er zich van bewust is wat er gebeurt en dit in alle kalmte.ik hoop uit de grond van mijn hart dat we er voorgoed voorbij zijn.het was zo triestig om aan te zien

  • joyce

    Ik heb mijn hond, Lara, 6.5 jaar, nu 4 weken. ze komt uit een asiel ( 11 maand) en daarvoor zat ze op een loods, vastgeketend, en omringd met 2 herders die wel los mochten lopen. Ze is een Anatolische herder/ Kangal
    Ze is superlief voor mensen. Met name op kinderen is ze stapelgek.
    Maar nu de honden.
    De ene hond loopt ze straal voorbij, bij de andere hond schiet ze in de speelhouding, en bij weer een andere gaan alle haren overeind en wil ze aanvallen.
    Meestal loop ik ook met een muilkorf om, voor de zekerheid, want ze is super sterk. Ik heb ondertussen al wel een wandelmaatje voor haar gevonden. Ook een Kangal..ze wordt erg blij zodra ze hem ziet… en het wordt steeds leuker om die 2 samen te zien.
    Maar ik weet niet echt hoe ik moet handelen als ik andere honden tegenkom, omdat ze zo onvoorspelbaar reageert….
    ik lees op e site: hou de lijn ontspannen. Maar wat moet ik doen als ze trekt aan de lijn om al grommend naar die hond te komen?
    Als ik voorbij een hond loopt probeer ik zo ontspannen mogelijk lang te lopen. Trekt ie een beetje, dan trek ik dr gewoon mee, net alsof ik geen hond gezien heb. als ze echt agressief wordt naar een hond moet ik echt alle kracht verzamelen om mijn hond tegen te houden en weg te trekken.
    Zodra Lara voorbij een hond is gelopen zonder enig poeha..krijgt een een dikke ai en wat lekkers van me als beloning..
    Doe ik het goed of hebben jullie tips?

  • cools myriam

    ik heb een tibetaanse mastiff 2 jaar oud nu , ze is als pup zeer sociaal gemaakt , op de kamping , in de kantine , op de markt , maar rond haar jaar begon ze plots uit te halen naar sommige mensen , zomaar , mensen bewonderen haar schoonheid en kwamen soms vragen stellen , dan plots viel ze aan , en nu doet ze dit regelmatig , gewoon in’t passeren in’t park vb dan springt ze op en wil ze knappen , we wandelen nu met een ‘gentle leader ‘ zodat we haar hoofd op tijd kunnen wegtrekken want ben zo bang dat ze iemand zou bijten, mensen die honden bij zich hebben daar doet ze niks tegen , op de hondenweide speelt ze en valt ze geen mensen aan – of er moest iemand op de wei komen zonder hond , dan stormt ze er naartoe en begint ze er tegen te blaffen en op te springen – echt angstaanjagend !

  • Esther Snijders

    Wow, volgens mij kunnen we hier ‘reactieve hond’ vervangen door ‘Fritz’. Ik noem mijn hond gekscherend ‘de controleur’. Ook ik dacht dat hij dominant was, maar heb nu eerder het idee dat hij onzeker is of alles wel ok is in zijn omgeving. Zijn reactieve gedrag wordt nog eens aangewakkeerd – vermoed ik – door zijn drive om huis, haard en leden – te willen beschermen. Aan de riem = minder controle is zijn gedrag nog erger. Als ik er niet bij ben (tijdens hondenuitlaat of dagopvang) schijnt hij ‘modelhond’ te zijn (volgens de uitlaatservice). Nou, ik kan je melden dat mensen in de wijk Fritz zo geen modelhond zouden noemen 🙂

  • Marjolein Meijer

    Dag Angelique,
    naar aanleiding van het stuk over reactieve honden, was ik op je site op zoek naar een training voor mijn hond Mies van 2,5 jaar oud. Ik heb haar nu 8 maanden en ze komt uit Bosnië, waar ze in de bergen heeft geleefd.
    In eerste instantie had zij dit gedrag naar bijna alles: fietsers, kinderwagens, brommers, joggers etc. Dit is allemaal opgehouden en geen probleem meer.
    op dit moment heeft zij het gedrag naar m.n. andere honden, maar heel wisselend. dan weer wel en dan weer niet. Graag wil ik haar helpen om meer ontspanning. We hebben al wel twee trainingen gedaan, Graag je advies wat voor haar het beste zou zijn.
    Mvg Marjolein

  • Daniëlle van den Heuvel

    Ik herken het zeer zeker. Ik heb zelf 5 honden. Ze wonen allen hier in huis en heb er drie zelf gefokt. De twee middelste , een van 2 en een van 2,5 reageren heel reactief. Dit was niet vanaf dat ze klein waren al zo. Ik kan me niet goed herinneren wanneer het is begonnen, maar het werd wel steeds erger. Vooral De dame van 2,5 kan echt uitvallen alsof ze wil aanvallen, terwijl ik weet dat ze niks doet. Ik heb zelf het idee dat het komt doordat ze niet voldoende buiten ons eigen terrein in contact komen met andere honden. Ze reageren niet op mensen, andere dieren etc. maar wel op andere honden. Misschien heb ik het fout, maar het voelt alsof het komt doordat ze als roedel leven en daardoor zich sterk voelen in de roedel, maar niet alleen buiten. Ik neem ze namelijk allemaal iedere dag één op één mee naar buiten, omdat ik vind dat ze recht hebben op een beetje tijd met het vrouwtje. Ik neem de twee oudste wel regelmatig samen mee, maar die reageren ook niet. Ik merk ook dat als ik wel een van de twee “uitvallers”meeneem met een oudere hond, dat het gedrag nog erger is, dan lijkt ze zich nog sterker te voelen. Ik heb zelf ook workshops van turid gevolgd, maar haar methode lijkt niet goed te werken. Of hij duurt gewoon maanden. Ik heb al veel geprobeerd om de stress te verlagen bij deze twee honden, maar bij die van 2,5 lijkt weinig te helpen. Inmiddels probeer ik toch tegen te conditioneren , hoewel ik denk dat het beter is om nog zoveel mogelijk andere honden te vermijden, maar dis is niet altijd mogelijk .

    Ik weet dat je met trainen en volhouden een end komt, maar hoe krijg ik dat voor elkaar als ik 5 honden heb die aandacht nodig hebben. Ik woon vrij royaal, ze kunnen buiten vrij rondlopen op ruim 2000 m2,, Ik wandel dus dagelijks met alle honden apart en soms samen als ik ergens heen kan gaan waar het rustig is, en met kleinste ( pup van 10 weken) ga ik twee keer per dag van ons terrein af om haar zo goed mogelijk te socialiseren.

    Ik begrijp dat je misschien denkt, dan moet je misschien minder honden houden, maar ik heb een kleine labradorkennel en wil ze toch een zo goed mogelijk leven geven en het fokken doe ik er echt bij. Ze zijn echt onderdeel van ons gezin en wonen en slapen altijd binnen.

    Behalve het uitvallen, reageren ze ook reactief als ze los lopen, dan rennen ze met veel kabaal op andere honden af, maar stoppen ong. 5 meter van ze af. Dan wordt er heeel voorzichtig met een boog kennisgemaakt en als ze hebben besloten dat het veilig is, wordt het er ook volop gespeeld. Ze hebben allemaal nog nooit een andere hond verwond of gebeten of iets dergelijks. DUs het is , voorzover ik kan beoordelen, echt alleen onzekerheid en een grote mond, in het kader van , hoe meer lawaai ik maak, hoe meer jij uit mijn buurt blijft. Je begrijpt dat ik dit heel vervelend vind voor andere mensen ( en honden) en dat ik ze dus alleen los laat als ik veel overzicht heb en ze op tijd terug kan roepen.

    Ik vind het jammer dat ze zo reageren, maar heb me er wel een beetje bij neergelegd, omdat ik gewoon niet de tijd heb om met beiden meerdere keren per dag op pad te gaan. Ze zijn verder ontzettend lief en supersociaal op ons eigen terrein. Daar kan je iedere hond neerzetten en dat gaat na een korte kennismaking altijd goed.

    Als je nog tips hebt wat ik hier mee kan doen, heeel graag. En nog belangrijker, wat moet ik met de kleinste van 10 weken doen om te zorgen dat zij dit gedrag niet ook ontwikkeld. want ik denk dat de andere twee het van elkaar hebben overgenomen. Moet ik haar nu juist heeeel veel laten kennismaken met andere honden of niet, want daar krijg ik zoveel verschillende adviezen over dat ik het niet meer weet.

  • AngeliquevK

    Dank voor het delen. Je geeft hier meteen een belangrijk verschil tussen loslopend in het bos of op de hei en aan de lijn in een woonwijk. Het verschil zit vaak in de ruimte. Honden zijn van nature conflctvermijdend. Loslopend en met genoeg ruimte kunnen ze hun natuurlijke conflictvermijdende gedrag vertonen en daardoor ontspannen blijven. In een context waar de ruimte beperkt is en er een mens of hond nadert loopt de stress op, hierdoor gaat de hond uitvallen. Hoewel het voor ons normaal is dat mensen op de stoep lopen en recht op ons afkomen, is het voor honden een potentiële bedreiging en juist asociaal gedrag. Wat je heel goed doet is een boog inzetten en zo weer conflictvermijdend gedrag vertonen, hierdoor treedt er weer ontspanning op. Hiermee beantwoord je dus aan het natuurlijke gedrag van jouw hond, waardoor jouw hond vertrouwen krijgt in jou. De afstand die een hond moet hebben om ontspannen te kunnen blijven is voor iedere hond anders.

    Wat je doet met juist niet je aandacht vestigen op “het gevaar” , is aangeven met je lichaamstaal en energie dat het geen bedreiging is en dat geeft de hond een gevoel van veiligheid. Doe je dit bij honden ook?

    Wanneer de situatie met honden nog te moeilijk is, is het belangrijk om goed te anticiperen en al een boog in te zetten voordat ZsaZsa spanning opbouwt. De afstand hiervoor is vaak veel groter dan we denken. Het strooien van voertjes op de grond kan hierbij een hulp zijn. Snuffelen is kalmerend gedrag zowel voor de hond zelf als voor de andere hond, waardoor de spanning bij beide honden gereduceerd wordt. Wanneer het echt te moeilijk is, is rustig omdraaien en naar een plek met meer ruime lopen nodig. Hoe vaker ze in ontspanning kan blijven, hoe beter ze met deze situatie om kan gaan. Is dit herkenbaar voor anderen?

    • Marianne Lusse

      Ik herken veel in bovenstaande berichten in onze hond. Zelfs het begin van de wandeling is voor haar al belangrijk. Als er direct al een stressfactor is als we de deur openen, kunnen we beter wachten totdat ze hiervan wat hersteld is, want als er eenmaal stress is, lijkt het sneller op te stapelen. Gelukkig beginnen we haar steeds beter te begrijpen en zijn ook in huis nog steeds alert op dingen die stress opleveren, zoals een erg harde voordeurbel (staat voorlopig af) en ramen met folie afgedekt zodat ze de honden niet meer ziet passeren.
      Zoals ik het nu begrijp (helaas dus ook niet vanaf het begin dat we haar hebben geadopteerd) voelde ze zich in huis al niet veilig. Sinds we daar veranderingen hebben aangebracht, gaat het buiten ook steeds beter met name vooral in losloopgebieden met ruimte. Met de techniek van de boog en eventueel afleiden met iets lekkers, geeft inderdaad aan de lijn succesvolle resultaten. Daar gaan we voorlopig absoluut mee door!

      • Angelique van Kuijk

        Wat goed Marianne, dat jullie ook het geheel meenemen. Dit is inderdaad de basis om ook buiten minder reactiviteit te krijgen. Zeker mee doorgaan dus!

  • Ingrid Luitjes

    Ik ken het probleem. Loslopend in het bos of op de hei is er niets aan de hand, maar aan de lijn in een woonwijk moet elke hond het ontgelden: Blaffen, indien nodig met ontblote tanden – “hoe zie ik er zo gevaarlijk mogelijk uit?”, lijkt Zsa Zsa te denken.
    Als het stil is op straat is een eenzame menselijke passant die recht op ons afkomt (wat niet zo vreemd is op een stoep) ook reden tot spanning. Inmiddels denk ik te snappen wat Zsa Zsa ervaart: Als je de straat niet verdeelt in stoep en rijweg, komt die persoon vreemd dichtbij terwijl er ruimte genoeg is. Zo’n persoon is voor ons prima oefenmateriaal: Ik maak een geluidje om Zsa Zsa’s aandacht te trekken en zet een afwendende beweging in om vervolgens met een boog de persoon te passeren. Dat gaat heel goed, vaak krijg ik zelfs een blije blik (van de hond) als beloning.
    Of de passant ook blij kijkt, weet ik niet, want daar let ik niet op. Ik heb gemerkt dat dat veel uitmaakt: Als ik heel bewust juist niet mijn aandacht vestig op “het gevaar” scheelt dat enorm! (Om wat minder asociaal over te komen, roep ik soms in het wilde weg ‘goedemorgen’.)
    Helaas, bij een naderende hond ben ik vrijwel altijd kansloos. Dan is er gewoon te weinig ruimte op straat. Al op grote afstand blijft Zsa Zsa als aan de grond genageld staan kijken. Ik kan op m’n kop gaan staan, maar haar aandacht trekken lukt niet meer. Dus hoop ik heel hard dat de hond een andere richting inslaat voordat ze gaat blaffen. Als dat niet gebeurt zie ik geen andere mogelijkheid dan Zsa Zsa mee te trekken om rechtsomkeert te maken.

    • Angelique van Kuijk

      Dank voor het delen. Je geeft hier meteen een belangrijk verschil tussen loslopend in het bos of op de hei en aan de lijn in een woonwijk. Het verschil zit vaak in de ruimte. Honden zijn van nature conflctvermijdend. Loslopend en met genoeg ruimte kunnen ze hun natuurlijke conflictvermijdende gedrag vertonen en daardoor ontspannen blijven. In een context waar de ruimte beperkt is en er een mens of hond nadert loopt de stress op, hierdoor gaat de hond uitvallen. Hoewel het voor ons normaal is dat mensen op de stoep lopen en recht op ons afkomen, is het voor honden een potentiële bedreiging en juist asociaal gedrag. Wat je heel goed doet is een boog inzetten en zo weer conflictvermijdend gedrag vertonen, hierdoor treedt er weer ontspanning op. Hiermee beantwoord je dus aan het natuurlijke gedrag van jouw hond, waardoor jouw hond vertrouwen krijgt in jou. De afstand die een hond moet hebben om ontspannen te kunnen blijven is voor iedere hond anders.

      Wat je doet met juist niet je aandacht vestigen op “het gevaar” , is aangeven met je lichaamstaal en energie dat het geen bedreiging is en dat geeft de hond een gevoel van veiligheid.

      Wanneer de situatie met honden nog te moeilijk is, is het belangrijk om goed te anticiperen en al een boog in te zetten voordat ZsaZsa spanning opbouwt. De afstand hiervoor is vaak veel groter dan we denken. Het strooien van voertjes op de grond kan hierbij een hulp zijn en snuffelen is kalmerend gedrag zowel voor de hond zelf als voor de andere hond, waardoor de spanning bij beide honden gereduceerd wordt. Wanneer het echt te moeilijk is, is rustig omdraaien en naar een plek met meer ruime lopen nodig. Hoe vaker ze in ontspanning kan blijven, hoe beter ze met deze situatie om kan gaan. Is dit herkenbaar voor anderen?

    • AngeliquevK

      Dank voor het delen. Je geeft hier meteen een belangrijk verschil tussen loslopend in het bos of op de hei en aan de lijn in een woonwijk. Het verschil zit vaak in de ruimte. Honden zijn van nature conflctvermijdend. Loslopend en met genoeg ruimte kunnen ze hun natuurlijke conflictvermijdende gedrag vertonen en daardoor ontspannen blijven. In een context waar de ruimte beperkt is en er een mens of hond nadert loopt de stress op, hierdoor gaat de hond uitvallen. Hoewel het voor ons normaal is dat mensen op de stoep lopen en recht op ons afkomen, is het voor honden een potentiële bedreiging en juist asociaal gedrag. Wat je heel goed doet is een boog inzetten en zo weer conflictvermijdend gedrag vertonen, hierdoor treedt er weer ontspanning op. Hiermee beantwoord je dus aan het natuurlijke gedrag van jouw hond, waardoor jouw hond vertrouwen krijgt in jou. De afstand die een hond moet hebben om ontspannen te kunnen blijven is voor iedere hond anders.

      Wat je doet met juist niet je aandacht vestigen op “het gevaar” , is aangeven met je lichaamstaal en energie dat het geen bedreiging is en dat geeft de hond een gevoel van veiligheid. Doe je dit bij honden ook?

      Wanneer de situatie met honden nog te moeilijk is, is het belangrijk om goed te anticiperen en al een boog in te zetten voordat ZsaZsa spanning opbouwt. De afstand hiervoor is vaak veel groter dan we denken. Het strooien van voertjes op de grond kan hierbij een hulp zijn. Snuffelen is kalmerend gedrag zowel voor de hond zelf als voor de andere hond, waardoor de spanning bij beide honden gereduceerd wordt. Wanneer het echt te moeilijk is, is rustig omdraaien en naar een plek met meer ruime lopen nodig. Hoe vaker ze in ontspanning kan blijven, hoe beter ze met deze situatie om kan gaan. Is dit herkenbaar voor anderen?